KWASICA KETONOWA

Kwasica ketonowa

Ostre powikłanie cukrzycy występujące jako ciężki zespół uogólnionych zaburzeń metabolicznych, któremu zwykle towarzyszy częściowa lub całkowita utrata przytomności. Kwasica ketonowa, bo o niej mowa wymaga intensywnego leczenia, najczęściej w warunkach szpitalnych. Co warto wiedzieć o zespole kwasicy ketonowej?

W znacznej ilości przypadków, kwasica ketonowa dotyka osób które chorują na cukrzycę. Stąd często nazywana jest kwasicą cukrzycową. Co istotne, wspomniane zaburzenie może dotykać cukrzyków bez względu na typ cukrzycy.

Najczęściej dotyka ono jednak osoby chorujące na cukrzycę typu 1. Inne stany, które wpływają na zwiększenie ryzyka wystąpienia kwasicy ketonowej to:

 – nadużywanie alkoholu

– zaburzenia w odżywianiu

– zakażenie bakteryjne

– wcześniejsze błędy w leczeniu, np. wynikające z przerwania przyjmowania insuliny

– zbyt późne rozpoznanie cukrzycy

– ostre zapalenie trzustki


 

W przypadku osób chorujących na cukrzycę typu 1, kwasica ketonowa wynika przede wszystkim z niedoboru lub całkowitego braku insuliny w organizmie. Efektem tego komórki nie mają możliwości swobodnego pobierania krążącego we krwi cukru. To z kolei powoduje gromadzenie glukozy we krwi, przy jednoczesnym jej braku w komórkach. Organizm reaguje poprzez próbę pozyskiwania energii ze spalania tłuszczów. Tłuszcze są bardzo wydajnym paliwem, które doskonale „zasila” organizm podczas długiego, ciężkiego wysiłku. Jednak w wypadku osób chorujących na cukrzycę typu 1, spalanie jest znacznie bardziej intensywne. Produktem ubocznym intensywnego spalania tłuszczów są tzw. ciała ketonowe. Najbardziej popularnym z nich jest znany z wielu produktów kosmetycznych aceton.

 

Objawy kwasicy cukrzycowej

 

Do najczęściej występujących objawów kwasicy ketonowej należą przede wszystkim:

 -nadmierne pragnienie wynikające w dużej mierze z suchości jamy ustnej. Skutkiem większego przyjmowania płynów jest wielomocz (zwiększone wydalanie moczu).

-osłabienie organizmu wynikające z odwodnienia i zaburzeń metabolicznych

-tzw. oddech Kussmaula, czyli oddech kwasiczy. Można go łatwo rozpoznać ze względu na jego charakterystyczne cechy – jest głęboki i przyspieszony, a zaraz potem zbyt płytki. Charakterystyczny jest również jego acetonowy zapach. Jest on wynikiem nadmiernej produkcji ciał ketonowych oraz próbą ich wydalenia z organizmu przez płuca.

-zaburzenia świadomości wynikające z wpływu ciał ketonowych na tkankę mózgową

-bóle głowy, nudności, wymioty, bóle brzucha, zawroty głowy

-rumień kwasiczy – czyli zaczerwienie polików będące wynikiem rozszerzenia naczyń krwionośnych.

 

Diagnoza i leczenie

 

Rozpoznanie kwasicy cukrzycowej odbywa się na podstawie objawów klinicznych oraz wyników zleconych badań laboratoryjnych. W tych ostatnich dla lekarza najistotniejszy jest spadek wartości pH i CO2 w osoczu, znaczna hiperglikemia, znaczna glukozuria, a także spadek stężenia jonów sodu przy jednoczesnym podwyższeniu stężenia jonów potasu. Leczenie zaburzenia ketonowego nie jest proste, dlatego musi być prowadzone w warunkach szpitalnych. Polega ono przede wszystkim na próbie obniżenia glikemii, wyrównaniu zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Duże znaczenie dla przebiegu i skuteczności leczenia ma także eliminacja chorób współistniejących – np. leczenie infekcji. Po ustabilizowaniu stanu pacjenta wprowadza się leczenie czysto farmakologiczne, polegające między innymi na ciągłym podawaniu dożylnych wlewów insulinowych.

 

Skutki kwasicy ketonowej

 

Nieleczone zaburzenia metaboliczne znane jako kwasica cukrzycowa mogą doprowadzić do częstego występowania utraty świadomości. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić do śpiączki, a nawet śmierci. Warto pamiętać, że kwasica ketonowa to zagrożenie dla osób w każdym wieku – również tych młodych. Dla uniknięcia kwasicy, osoby chorujące na cukrzycę powinny przede wszystkim trzymać się wskazań i zaleceń lekarza prowadzącego oraz umieć rozpoznać wczesne objawy zmian metabolicznych związanych z kwasicą cukrzycową.